Afryka pęka w szwach, a naukowcy pytają o miejsce narodzin człowieka

13 maja 2026, 10:04

Wokół jeziora Turkana w Kenii od dekad znajdowane są skamieniałości najdawniejszych przodków człowieka. Jednak te same siły, które ukształtowały tamtejszy krajobraz, powoli rozrywają kontynent na kawałki. Nowe badania naukowców z Obserwatorium Ziemi Lamont-Doherty Uniwersytetu Columbia, opublikowane w Nature Communications, pokazują, że wschodnia Afryka jest bliżej geologicznego rozpadu, niż ktokolwiek przypuszczał.



Teleskop Webba po raz pierwszy zbadał skład powierzchni skalistej egzoplanety

4 maja 2026, 16:41

Sebastian Zieba z Center for Astrophysics Harvard & Smithsonian oraz Laura Kreidberg, dyrektor Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA) oraz ich zespół z USA, Chin i Niemiec, przeprowadzili badania powierzchni LHS 3844 b. Wykorzystali w tym celu instrument MIRI (Mid-Infrared Instrument) znajdujący się na pokładzie Teleskopu Jamesa Webba (JWST), obserwując w paśmie w zakresie 5–12 mikrometrów trzy zaćmienia planety przez gwiazdę.


Dwie protoplanety wokół jednej gwiazdy

14 kwietnia 2026, 08:20

Wokół młodej gwiazdy WISPIT 2 odkryto dwie formujące się dopiero planety. To rzadki przypadek, gdy naukowcy mogą obserwować planety w trakcie tworzenia się i jeszcze rzadszy, gdy do dyspozycji mają od razu dwa takie obiekty. WISPIT 2 znajduje się w Gwiazdozbiorze Orła, w odległości około 437 lat świetlnych od Ziemi. To bardzo młoda gwiazda, liczy sobie zaledwie 5 milionów lat, a gdy ją odkryto, udało się bezpośrednio zobrazować otaczający ją dysk protoplanetarny.


Gwiazda PicII-503 zawiera unikatowe informacje o II populacji gwiazd

31 marca 2026, 10:18

Gwiazda PicII-503 to obiekt jedyny w swoim rodzaju. Położona na obrzeżach galaktyki karłowatej Pictor II zawiera skrajnie mało żelaza, o ponad 40 000 razy mniej niż Słońce. To sygnatura świadcząca o tym, że PicII-503 należy do jednej z pierwszych populacji gwiazd, jakie powstały po Wielkim Wybuchu. Badający ją astronomowie zauważyli też, że występuje w niej olbrzymia ilość węgla, dzięki czemu niezwykła gwiazda jest też brakującym elementem łączącym bogate w węgiel gwiazdy w halo Drogi Mlecznej z bardzo starymi galaktykami karłowatymi.


Udało się znaleźć wyjątkową księgę. „Almagest” z dopiskami Galileusza

9 marca 2026, 18:51

Kilka tygodni temu Ivan Giuseppe Malara z Uniwersytetu w Mediolanie, przeglądał XVI-wieczną kopię „Almagestu” Klaudiusza Ptolemeusza, gdy dokonał niespodziewanego odkrycia. Na jednej z czystych stron ktoś ręcznie zapisał Psalm 145. „Almagest” to jedno z najbardziej wpływowych dzieł naukowych w historii. Napisany w II wieku przedstawia geocentryczną wizję kosmosu i był podstawowym podręcznikiem astronomii przez 1400 lat. Malara od trzech lat prowadzi badania, których celem jest określenie, w jaki sposób Galileusz studiował „Almagest”, z którego wydania korzystał i jaką rolę odegrała jego lektura w konfrontacji z „O obrotach ciał niebieskich” Kopernika.


Obserwatorium Very C. Rubin zaczęło wysyłać alerty. Będą miliony powiadomień każdej nocy

2 marca 2026, 09:34

Najnowsze z wielkich obserwatoriów astronomicznych, Obserwatorium im. Very C. Rubin, rozpoczęło wysyłanie alertów niemal w czasie rzeczywistym. W nocy 24 lutego rozesłano 800 000 takich alertów. Alerty te – trafiające do wszystkich zainteresowanych – to informacje o potencjalnie nowych obiektach w przestrzeni kosmicznej. Dzięki temu, że mają być możliwie jak najbardziej aktualne, astronomowie na całym świecie będą mogli koordynować swoje prace i bardzo szybko rozpoczynać obserwacje potencjalnie interesujących celów. A wspomnianych 800 000 alertów to nie jest ostatnie słowo Vera C. Rubin Observatory.


Wykrywacz neutrin IceCube będzie jeszcze bardziej czuły

24 lutego 2026, 19:24

Tak wygląda lodowa otchłań o głębokości 2,5 kilometra i opuszczany do niej zestaw czujników optycznych. Zastanawiacie się gdzie, kto i po co robi takie rzeczy? Odpowiedź krótka: na biegunie południowym w stacji Amundsen-Scott, zespół odpowiedzialny za rozbudowę IceCube, aby wykrywać neutrina. A odpowiedź dłuższa jest... no cóż, nieco dłuższa.


Koncepcje komunikacji z cywilizacją pozaziemską powstawały już 200 lat temu

21 lutego 2026, 10:42

Ponad 50 lat temu, 16 listopada 1974 roku, wysłano słynną wiadomość z Arecibo – skierowany w przestrzeń kosmiczną przekaz radiowy, w którym zawarto podstawowe informacje o ludzkości i Ziemi. Jednak pomysły, jak skontaktować się z istotami pozaziemskimi zaczęły powstawać już na początku XIX wieku. A jeszcze wcześniej rozważano istnienie takich istot.


Jak porozmawiać z Obcym? Historia komunikacji z innymi światami

18 lutego 2026, 09:58

Ponad 50 lat temu, 16 listopada 1974 roku, wysłano słynną wiadomość z Arecibo – skierowany w przestrzeń kosmiczną przekaz radiowy, w którym zawarto podstawowe informacje o ludzkości i Ziemi. Jednak pomysły, jak skontaktować się z istotami pozaziemskimi zaczęły powstawać już na początku XIX wieku. A jeszcze wcześniej rozważano istnienie takich istot.Już Demokryt (V w. p.n.e.) i Epikur (IV w. p.n.e.) rozważali istnienie innych zamieszkanych światów. O takiej możliwości wspominali też Lukrecjusz czy Plutarch, a Lukian z Samosaty w II wieku napisał satyrę, w której mieszkańcy Księżyca i Słońca walczyli o prawo do kolonizacji Wenus.


Czy nauka przegapi ważne wyjątkowe wydarzenie? W kwietniu może dojść do egzosyzygii

17 lutego 2026, 09:34

Już w kwietniu powinno dojść do niezwykłego kosmicznego wydarzenia – egzosyzygii. Dotychczas udało się ją zaobserwować tylko raz, w 2010 roku. Kolejna egzosyzygia powinna mieć miejsce w kwietniu bieżącego roku. Niestety, istnieje spore ryzyko, że nikt nie będzie jej obserwował.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy